Witamina D odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia kości oraz reguluje poziom wapnia i fosforu w organizmie. Niedobór witaminy D to jeden z najczęstszych deficytów odżywczych na świecie, który może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
W niniejszym artykule przedstawiamy powody powstawania niedoborów witaminy D, skutki niedoboru witaminy D oraz jak skutecznie zapobiegać brakom witaminy D.
Czym jest niedobór witaminy D?
Niedobór witaminy D to sytuacja niewystarczającej jej ilości w organizmie, prowadząca do zaburzeń, najczęściej objawiająca się osłabieniem struktury kostnej. Witamina D3 powstaje głównie w skórze na skutek działania promieni UVB ze słońca W mniejszym stopniu pozyskiwana jest ona również z pożywienia.
Przyczyny niedoboru witaminy D
Najczęstszym powodem niedoboru jest niewystarczająca ekspozycja na słońce. Dotyczy to przede wszystkim osób spędzających dużo czasu w pomieszczeniach. Przyczyną powstawania niedoborów może być również dieta wegańska, uboga w źródła zwierzęce, otyłość (witamina D magazynowana jest wówczas w tkance tłuszczowej) oraz choroby nerek czy zaburzenia wchłaniania.
Niski poziom witaminy D nasila się sezonowo zimą, głównie wśród osób starszych, kobiet w ciąży, a niekiedy również wśród osób o bardzo ciemnej karnacji. Niektóre leki oraz choroby jelitowe mogą dodatkowo potęgować wystąpienie niedoborów witaminy D.
Objawy niedoboru witaminy D
W wielu przypadkach, pierwsze niedobory witaminy D są nieodczuwalne. Jednak w przypadku wystąpienia bardziej zaawansowanego stadium pojawia się zmęczenie, osłabienie mięśni i ból kości. Niedobór witaminy D u dzieci prowadzić może do krzywicy z deformacjami kostnymi. Z kolei u osób dorosłych do osteoporozy, utraty gęstości kości oraz ryzykiem złamań.
Objawami neurologicznymi jest przede wszystkim osłabienie mięśniowe, a wśród seniorów również większe ryzyko upadków. Chroniczny brak witaminy D wiąże się także z częstszym występowaniem infekcji i bladą skórą.
Objawy psychiczne niedoboru witaminy D
Częstymi objawami psychicznymi są depresja, uczucie smutku oraz zaburzenia snu. Dodatkowo niedobory witaminy D powodują również pogorszenie funkcji poznawczych u osób starszych oraz wyższe ryzyko pojawienia się chorób autoimmunologicznych.
Zmęczenie oraz utrata apetytu powodujące dodatkowe pogorszenie nastroju powinny być ostatecznym sygnałem potrzeby wykonania podstawowych badań.
Skutki niedoboru witaminy D
Skutki niedoboru witaminy D to nie tylko problemy w obrębie układu kostnego. To także większe ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2, nadciśnienia, niektórych nowotworów oraz powikłań w okresie ciąży. Niedobory mogą także powodować choroby serca, stwardnienie rozsianym i większe ryzyko poważnych problemów sercowo-naczyniową.
Długie niedobory witaminy D w znacznym stopniu osłabiają odporność i prowadzą do nawracających stanów zapalnych w organizmie.
Grupy wysokiego ryzyka
Do grupy ryzyka zaliczają się przede wszystkim osoby otyłe, a także osoby pozostające na diecie wegańskiej. Zwiększone ryzyko wystąpienia niedoborów witaminy D dotyczy również kobiet ciężarnych i karmiących, a także osób zmagających się z osteoporozą oraz chorobami jelit.
Diagnostyka i leczenie
Niedobór witaminy D stwierdza się na podstawie badania krwi. Lekarz ocenia wówczas objawy i czynniki ryzyka. Leczenie obejmuje przede wszystkim suplementację witaminą D3, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia cięższego niedoboru.
Przed rozpoczęciem suplementacji, każdorazowo warto zasięgnąć konsultacji lekarskiej oraz sprawdzić ewentualną interakcję z lekami w celu ustalenia odpowiedniej dawki.
Profilaktyka
Jednym z najlepszych działań profilaktycznych w zakresu dostarczania witaminy D do organizmu jest codzienna ekspozycja na słońce. Szczególnie w okresie letnim warto przebywać z odsłoniętą skórą przynajmniej 15-30 minut na słońcu. Wskazana jest również odpowiednia dieta, zawierająca tłuste ryby, żółtka jaj, wątróbkę i produkty mleczne.
Suplementy D3 tj. olej z wątroby dorsza to dobre wspomaganie diety, szczególnie miesiącach jesiennych i zimowych. Aby uniknąć ewentualnego przedawkowania wskazana jest konsultacja lekarska. Ponieważ pierwsze objawy niedoboru witaminy D nie są odczuwalne, warto przeprowadzać okresowe badania krwi.
